Ad 1wdswed, zarzadzanie
[ Pobierz całość w formacie PDF ]
Ad 1.
Przedmiot badan- zakres rzeczywistosci jakim zajmuje sie dana dyscyplina(organizacje złozone z ludzi i zasobow materialnych ktorymi ludzie ci posługuja się w swoich działniach zmierzajacych do realizacji celow uznanych za wspolne)
Wzglad badawczy- czyli punkt widzenia z którego przedmiot badan jest analizowany. W przupadku teorii orga i zarza jest to sprawnosc
Funkcje teorii zarazdania( opis- polega nba ujeciu realnych stosunkow zachodz miedzy rzeczami odpowiednim jezykiem,/ upowszechnia praktyczna wiedze pochodzaca od ludzi-uczestnikow organizacji z punktu widzenia sprwanosci ich działan //// przekazuje wiedze naukowa społeczenstwu/// w opraciu o wiedze naukowa pobudza społeczenstwo do wpływania na racjonalizacje i sprawnosc w działaniach zorganizowanych
Ad2
Ergonomia - nauka o , czyli dyscyplina naukowa zajmująca się dostosowaniem pracy do możliwości psychofizycznych człowieka. Ma na celu poprzez taką organizację układu: człowiek - maszyna - warunki otoczenia,
Ergonomia jest nauką interdyscyplinarną Korzysta z dorobku takich nauk lub dziedzin naukowych jak: , , , , ,
Nauki zarzadzania są naukami ergologicznymi (ergo=dzieło, logos=nauka), czyli nauki o dziele (tworzeniu). Wszystkie nauki ergologicznemożna uporządkować w trójkącie nauk ergologicznych- występuje tu 5 nauk ergologicznych- uporządkowanie wynika z abstrakcji (im wyżej w trójkącie tym nauka bardziej ogólna- mniej praktyczna, bardziej abstrakcyjna). Preksologia- jest to nauka o sprawności działania (może być sprawna, skuteczna, ekonomiczna). Ogólna teoria systemów- jest to nauka zajmująca się badaniem funkcjonowania i organizacją systemów złożonych. Teoria czynu- jest to nauka zajmująca się analizą zasad obowiązujących przy czynach, działaniach indywidualnych i zbiorowych (grupowyc
Ad 3
Z czego wynika szczególna złożoność organizacji?
-ze skomplikowania zjawisk społecznych jak i z wysoko rozwinietych technik , powoduje to ze teoria organiozacji i zarządzania musi korzystac z dorobku szeregu pokrewnych nauk. Mozna zarem stwierdzic ze teoria oiz nalezy do nauk interdyscyplinarnych.
Jak nalezy rozumiec interdyscyplinarnosc teorii organizacji i zarzadzania?
Polega na tym , ze dana dyscyplina naukowa ma pewne pole wspolne z innymi dyscyplinami. To wspolne pole moze obejmowac ten sam przedmiot badan lub identyczne metody lub techniki badan.np. Z faktu ze organizacja składa sie z ludzmi , wynika silne powazanie teorii organizacji i zarzadzania z naukami społecznymi: socjologia, psychologia. Z polaczenia socjologii i zarzadzania powstaly: socjologia pracy, socjologia socjologia organizacji a z polaczenia spsychologii i organizacji np. Psychologia organizacyjna.
Ad 5
-nurt klasyczny(tradycyjny) i neoklasyczny: nurt klasyczny opiera sie na steorotypie czlowieka ekonomicznego. W tym sterotypie czlowiek ekonomiczny to istota kalkulujaca glownie , jesli nie wylacznie, korzysci materialne. Nalezy zatem odzialywac na niego przede wszystkim za pomoca bodzcow materialnych zarowno pozytywnych-nagrod jak i negatywnych-kar. Nurt klasyczny i jego przedlozenie zwane nurtem neoklasycznym opiera sie na uogolnieniu doswiadczen praktycznym.
-nurt psycho-socjologiczny(inspiracja:zachowania ludzkie w organizacji): opiera sie na koncepcji czlowieka spolecznego. Bardzo silnym zrodlem motywacji zachowan ludzi sa stosunki spoleczne a zwlaszcza relacje z innymi uczestnikami organizacji. skupia się na zjawiskach społecznych. Bada się w nim zachowanie różnych tak grup, jak i zachowania indywidualne w różnych sytuacjach organizacyjnych. Celem twórców tego nurtu jest poznanie praw rządzących ludzkim zachowaniem oraz rozwojem stosunków międzyludzkich. Człowiek postrzegany jest jako człowiek społeczny.
nurt systemowy(cybernetyka): wykorzystując do badań i opisu organizacji dorobek ogólnej teorii systemów i cybernetyki bada organizacje jako całość Przedmiotem zainteresowania badaczy są nie tylko elementy systemu organizacyjnego, ale przede wszystkim różnego rodzaju powiązania pomiędzy nimi. Powiązania te obejmują tak, że relacje organizacji ze swoim otoczeniem. Człowiek w tym nurcie jest człowiekiem racjonalnym.(wprowadzil stereotyp czlowieka racjonalnego, ktory stale podejmuje decyzje , dokonuje wyboru na podstawie rachunku zysku istrat.)
nurt klasyczny i neoklasyczny zawierający naukowe uogólnienia licznych doświadczeń praktyków, postrzegający człowieka instrumentalnie. Człowiek to homo economicus. To, co jest najistotniejszym problemem tego nurtu to wysoka efektywność organizacji.
Ad 6
Frederick W. Taylor Stworzył zespół zasad stanowiących istotę naukowej organizacji pracy. Oparł swój system zarządzania na pomiarach czasu przy linii produkcyjnej i w tym celu:? mierzył czas trwania ruchów robotników przy wielu zadaniach,? rozkładał każde zadania na elementy,? projektował najszybsze i najlepsze metody wykonywania poszczególnych operacji,? namawiał pracodawców, aby płacili bardziej wydajnym robotnikom wyższe stawki (tzw. system zróżnicowanych stawek akordowych). Oparł swoją filozofię na czterech podstawowych zasadach:1) opracowania prawdziwej nauki zarządzania, aby można było ustalić najlepszą metodę wykonania każdego zadania,2) naukowego doboru robotników, aby można było każdemu z nich przydzielić pracę, do której najbardziej się nadaje,3) naukowego wyszkolenia i doskonalenia robotnika,4) bezpośredniej, przyjaznej współpracy między kierownictwem a robotnikami. ( naukowa)
Fredericka Taylor`a Należał do wczesnych orędowników naukowego zarządzania. Jako brygadzista obserwował on zjawisko, które nazwał spowalnianiem pracy, celowa prace w tempie niższym od możliwości każdego pracownika. Taylor badał i mierzył czas każdego elementu pracy robotników stalowni. Określił co powinien wytwarzać każdy robotnika a następnie zaprojektował najbardziej efektywny sposób wykonywania poszczególnych elementów. Potem wprowadził akordowy system wynagrodzeń.. Wprowadził również przerwy w pracy w celu zmniejszenia znużenia. W wyniku tych działań uzyskał wyższą jakość i większą ilość produkcji oraz poprawę morale pracowników.
Henri Fayol Założyciel klasycznej szkoły organizacji Fayol uważał, że dobra praktyka kierowania układa się w pewne wzory, które można zidentyfikować i analizować. Opracował zarys spójnej doktryny zarządzania. Uważał, że przy naukowym prognozowaniu i właściwych metodach zarządzania zadowalające wyniki są nieuniknione. Twierdził, że kierowanie nie jest sprawą osobistego talentu, lecz umiejętnością jak każda inna. Zauważył, że umiejętności potrzebne kierownikom w danej organizacji zależą od ich pozycji w hierarchii( klasyczna)
Henry Ford(1863-1947)- amerykanski tworca zasad organziacji produkcji masowej i kierwoania duzym przedsiebiorstwem.zorganizował pierwszy duzy koncern samochodowy oparty na produkcji masowej i wielkoseryjnej. Był zwolennikiem wysokich płac i ignorowania hierarchii a także organizacji doskonały teoretyk i ptaktyk, w stylu zarzadznia był typowym autokrata. Sam zarzdzał wielkim przemysłowym imperium
Karol Adamiecki( ojciec klasycznej polskiej mysli organizacyjnej. Interesował się organizacja pracy produkcyjnej. sformułował prawa: harmonii doboru, harmonii działania organów pracy zbiorowej, optymalnej produkcji, Sformułował kilka praw(prawo podziału pracy i wynikająca z tego prawa reguła specjalizacji; prawo koncentracji – istotą jest łączenie wysoce wyspecjalizowanych komórek w celu wspólnego działania; prawo harmonii.(harmoni doboru, działania,duchowej) Funkcje kontroli w określił następująco: powinna być ona dokładna, wystarczająca, nieustanna, niezwłoczna i zrównoważona.. inna dzidzina zainteresowan była psychologia sformułował 2 zasady: (inercji przyzwyczajen i przekory u ludzi)
Ad 7
Max Weber( ekonomista historyk prawnnik filozof) Tworca koncepcji władzy w organizacji biurokratycznej
Wyróżnił on trzy typy władzy: tradycyjną, charyzmatyczną oraz legalną. Pierwsza wynika z nienaruszalności odwiecznych obyczajów występujących w danej społeczności. Druga jest związana z osobistym oddaniem przywódcy. Ostatnia czerpie z wiary podwładnych w to, że przepisy i normy prawne są prawomocne, a osoby wykonujące władzę mają stosowne uprawnienia. Pojęcie organizacji zdefiniował on jako funkcjonowanie tegoż aparatu i uznał, że najbardziej racjonalną jej formą jest biurokracja czysta, monokratyczna. Ma ona zastosowanie w przypadku władzy legalnej. Biurokracja czysta charakteryzuje się , podziałem pracy wewnątrz administracji, trwałymi przepisami w sprawie merytorycznego załatwiania spraw, doborem pracowników według kwalifikacji oraz oddzieleniem spraw stanowiska pracy od osobistej własności i spraw osób, które zajmują te stanowiska
Koncepcja M. Webera stanowiła model organizacji urzędu nastawiony na bezosobowość, efektywność i pewność funkcjonowania. Działała ona w wielu krajach, ponieważ rozwiązywała podstawowe problemy w pracy urzędniczej. Stanowiła w wielu wypadkach pierwsze akceptowalne rozwiązanie, co usprawiedliwiło porzucenie dalszych poszukiwań. Jednak posiadała ona istotne wady, jak skupienie na wykładni niedoskonałego prawa, brak elastyczności i przyjazności istotny szczególnie w administracji samorządowej, koncentracja na kontaktach pomiędzy komórkami urzędu z pominięciem interesu klienta, tworzenie urzędu dla samego siebie.
Zasady biurokracji według M. Webera (stałość kompetencja hierarchia urzędowa kwalifikac rozdział pracowników od własności rozdział spraw służbowych i prywatnych dokumentowanie)
Ad 8/9
Za prekusrora badan nad czynnikiem społecznym uwaza się Mary Parker Follett
Do najważniejszych wydarzeń w rozwoju nauki o zarządzaniu możemy zaliczyć spotkanie czołowych naukowców zajmujących się naukowo zarządzaniem w celu wymienienia poglądów na temat stanu badań w tym zakresie. Odbyło się ono na uniwersytecie kalifornijskim 1962 w Los Angeles i zostało zainicjowane przez prof. Harolda Koontza. Głównym przedmiotem badań był artykuł tegoż profesora w którym to wyróżnia sześć szkół charakterystycznych dla nauki o zarządzaniu: -szkoła procesu zarządzania -szkoła empiryczna -szkoła zachowań
-szkoła systemów społecznych -szkoła podejmowania decyzji -szkoła matematyczna
Z wyżej wymienionych szkół przyjrzymy się dokładniej szkole zachowań.
Przedmiotem badań tej szkoły założonej przez E.Mayo są stosunki międzyludzkie i problemy motywacji. Szkoła ta posługuje się głównie osiągnięciami psychologii i socjologii. Jej przedstawiciele starają się dowodzić że troska o pracowników prowadzi do wzrostu ich zadowolenia, a w konsekwencji do wzrostu wydajności pracy- tzw. EFEKT HAWTHORNE czyli metoda wywiadu z wykonawcami gdzie szczególną rolą odegrały badania prof. Eltona Mayo przeprowadzone w Filadelfii a następnie przez szereg lat w Western Electric Company w Hawthorne.
SZKOŁA STOSUNKÓW MIĘDZYLUDZKICH – człowiek jest najważniejszym czynnikiem efektywności.
-ważna jest znajomość potrzeb ludzi ich systemów wartości i celu osobowości
-ludzie nie tylko kierują się przesłankami logicznymi i racjonalnymi
-w procesach kierowania duże znaczenie mają stosunki międzyludzkie i organizacja nieformalna
-autorytet formalny kierownika to tylko jeden z wymiarów wyznaczających pozycję kierownika w organizacji.
-człowiek kryje w sobie duże możliwości twórcze a kierownik powinien je w nim wyzwolić
Ad 10
Sprwanosc podst pojecie prakseologiczne. Posiada kilka znaczen (techniczne-stosunek energi wydanej do pobierania, uniwerslanym-jest wiec jakas postacia sprawnosci, skutecznosci, korzystnosci i ekonomicznosci
syntetycznym-ogol walorow praktycznych sparwnego działania razem wzietych, manipulacyjnym-jako zrecznosc w posługiwaniu się przez istoty zywe ich narzadmi i narzedziami wykorzystywan w trakcie dzialania
ogolnym-dzialanie jest sparwne jeśli jest co najmniej minimalnie skuteczne) podstawowymi walorami sprawnosci działania sa (skutecznosc korzystnosc ekonomicznosc)
sprawność oznacza wykonanie zadania w sposób poprawny i odnosi się do stosunki między
nakładami, a wynikami. W zarządzaniu chodzi zatem o minimalizację kosztów zasobów.
Sprawność to robienie rzeczy we właściwy sposób. Sprawność to wykorzystywanie zasobów
mądrze i bez zbędnego marnotrawstwa. Skuteczność to doprowadzenie działań do końca, czyli osiągnięcie założonych celów.
Skuteczność to robienie właściwych rzeczy oraz umiejętność wybory właściwych celów. Skuteczność to działanie z powodzeniem.
ad 11
skutecznym nazwiemy takie dziełanie które prowadzi do skutku zamierzonoego jako cel. Wyrosnaimy rozne rodzaje działn skutecznych( całkowicie skuteczne-cel w 100 %, czesciowo skuteczne-przybliza do osiagniecie celu, nieskuteczne-wogole nie realiz celu przeciwskuteczne-oddala od realziacji celu obojetne- nie wpływa na realizacje celu w żaden sposób) Warunkiem skutecznosci jest intensywnosc działan –nasilanie i zagesczezanie w czasie i przestrzeni0
korzystnosc(roznica miedzy wynikiem uzytecznym a kosztami działania bierze się tez pod uwage skutki niezamierzone) pomiedzy skutecznoscaia a korzystnoscia zachodza nastepujce powiazania(działanie skuteczne i korzystne, działanie skuteczne ale nie korzystne, działanie nieskuteczne i korzystne, działanie nieskuteczne i niekorzysntne, działanie skuteczne o odroczonych korzysciach)
ekonomicznosc( stosunek wyniku uzytecznego do kosztow działania uwzgledniajacy wszystkie koszty)
W/K>1 dział ekonom W/K=1 dział obojetne W/K<1 dział nieekonomiczne
Z ekonomicznoscia jest zwiazen pojecie ekonomizacja czyli znalezienie bardziej ekonomicznego sposobu działania)
Ad 12
Cykl organizacyjny(sekwenca działan która powinno się zachowywac aby podejmowane działanie przebiegało sprawnie.
Etapy cyklu zorganizowanego(1 okreslenie celu działania-wybor celu który mamy osiagnac. Ustalić cel działania który powinien być jasny, ścisły, ograniczony przez środki, użyteczny, jedyny 2. Opracowanie planu działania –Zbadać metody i środki, które są potrzebne do osiągnięcia celu, aby znaleźć optymalny sposób działania 3. Przygotowanie warunków i środków-Przygotować środki działania uznane za niezbędne i uporządkować je w system organizacyjny, który zapewni najsprawniejsze wykonanie działań 4. Wykonanie zadania-Wykonać etap realizacyjny cyklu organizatorskiego, czyli samo działanie, zapewniając ciągłą koordynację pomiędzy faktycznym przebiegiem działania a przebiegiem planowanym 5. Kontrola wyników działania i wyciągnięcie wniosków-Przeprowadzić niezwłocznie kontrolę wykonania przez porównanie z założonymi celami, co wymaga odpowiedniej ewidencji wyników działań
Ad13
Cechy cyklu działania zorganizowanego(1 uniwersalizm cyklu- kazde dzialanie które będzie przebiegało głownie z tym wzorcem musi być traktowane jako całosc 2 komplementarnosc cyklu- dotyczy ujecia normami wszystkich czynow które okreslaja działanie poczynajac od tych które uznajemy za przyczynbe działania a konczac na realizacji zamierzen i kontroli 3 racjonalnosc cyklu- istnieje szansa na dostososwanie działania do konkretnych warunkow tzn ze działanie złozone może być dzielone na proste działania w zakleznosci od ilosci podmiotow działajacych, 4 elastycznoscia- istnieje szansa na dostosowanie działania do konkretnych warunkow)
Ad 14 efekt synergiczny
efekt zorganizowanej pracy zespołowej jest wyższy aniżeli suma efektów działań indywidualnych. Zjawisko to nazwano efektem synergicznym, zwanym również efektem organizacyjnym albo efektem "2 + 2 = 5" Zjawisko synergii polega na tym, że współdziałające elementy dają wypadkowy wynik pod jakimś względem większy niż prosta suma skutków wywołanych przez każdy czynnik z osobna. Można więc mówić o wzajemnym wzmacnianiu lub potęgowaniu się sił współdziałających elementów. W wyniku synergii powstaje efekt organizacyjny będący przeciętną nadwyżką korzyści przypadającą na członka zespołu współdziałającego z pozostałymi osobami, w porównaniu z korzyścią możliwą do osiągnięcia w działaniu indywidualnym.
W zorganizowanym działaniu zespołowym efektu organizacyjnego - osiągnięcia wprawy w wykonywaniu pracy wynikającej z podziału pracy, specjalizacji i koncentracji działań, (- zwiększenia ciągłości pracy, dzięki eliminacji strat czasu występujących przy zmianach rodzajów wykonywanych czynności, - umożliwienia skoncentrowania i zharmonizowania sił i środków w przestrzeni i czasie (przykład podnoszenia dużego ciężaru), - wzajemnego oddziaływania motywacyjnego zwiększającego wydajność pracy współdziałających ludzi (człowiek lubi pracować w towarzystwie i współzawodniczyć, by wypaść jak najlepiej w oczach kolegów i kierownika) - możliwości korzystania z bardziej wydajnych narzędzi. Synergia jest to zjawisko polegające na tym, że współdziałające elementy dają wypadkowy wynik pod jakimś względem większy niż prosta suma skutków wywołanych przez każdy z elementów z osobna. Zjawisko nazwane jest często “efektem 2+2 = 5”. Szczególnym przypadkiem synergii jest efekt organizacyjny będący przeciętną nadwyżką korzyści przypadającą nadwyżką korzyści przypadającą na członka zespołu współdziałającego z pozostałymi członkami w sposób zorganizowany, w porównaniu z korzyścią możliwą do osiągnięcia w działaniu indywidualnym
Ad 15
Czynnościowe – ujęcie to przedstawia ciąg kolejno następujących po sobie działań (polegających na tworzeniu lub przekształceniu), które w efekcie mają doprowadzić do osiągnięcia celu. Cechą charakterystyczną dla takiego rozumienia jest dostrzeganie głównie procesu przygotowawczego, który służy do stworzenia całości organizacyjnej. W ten sposób organizacja jest czynnością – organizowaniem lub zorganizowaniem. Klasycznym przypadkiem czynnościowego ujęcia organizacji jest cykl działania zorganizowanego H. Le Chateliera.
Atrybutowe – informuje nas, w jaki sposób poszczególna część lub element (każdy we właściwy dla siebie sposób) przyczynia się do osiągania celów. Przedstawia również wzajemne połączenie części i sposób ich udziału w realizacji celu końcowego, jednocześnie nie oznaczając ani rzeczy, ani sposobu, ale ukazując cechę. Synonimem atrybutowego rozumienia organizacji jest struktura organizacyjna.
Rzeczowe – ujawnia złożoność całości organizacyjnych z części. Cechą charakterystyczną jest tu uwypuklenie struktury rzeczowej i ukazanie rzeczy, którym pr...